“Laten we met het goede nieuws beginnen. De gangsters die zaterdagmorgen een wisselkantoor overvielen op de Adolphe Maxlaan in Brussel werden bij het buitenkomen door een politiepatrouille onderschept. Een tweede patrouille trachtte hen kort nadien aan de Antwerpsesteenweg te blokkeren, wat leidde tot het vuurgevecht waarbij een politieman gewond raakte. De politie slaagde er nadien toch in om de gangsters te lokaliseren en kon hen uiteindelijk na een langdurige belegering inrekenen. Men kan vele zaken opmerken bij dat incident zaterdag, maar één werd haast door niemand benadrukt: de politie heeft daar verdomd goed werk verricht.
De kern van het verhaal is echter minder goed nieuws. Jawel, het aantal overvallen en moorden met machinegeweren in Brussel neemt toe, zoals in de andere Europese grootsteden. Jawel, gangsters aarzelen niet om meteen te vuren om te doden, zodra zij de politie zien. Jawel, er zijn enkele zones in de stad waar de politie enkel met waterkanon, massaal veel manschappen en de nodige bewapening het terrein onder controle kan hebben. Jawel, als de politie dat doet, appelleren criminelen aan een netwerk van verwaarloosde jongeren die onder het mom van een of andere verontwaardiging de straat in brand zetten om de politie te proberen verjagen.
Nogmaals: de politie lijkt me daarin de minst zwakke schakel. Sterker zelfs: zeker de rellen, maar misschien ook het frequenter gebruik van machinegeweren kunnen evengoed een reactie zijn op een sterker en efficiënt politieoptreden. De rellen in Molenbeek in september vorig jaar kwamen er nadat de politie veertien coffeeshops had gesloten. De rellen in Anderlecht anderhalve week geleden waren een reactie op het doden van een gangster. Zelf heb ik telkens weer maatregelen genomen om de politie-inzet nog te verbeteren: 50 bijkomende reservemanschappen voor nachtelijke operaties (naast de 150 die we nu al hebben), een extra waterkanon, een arrestatieruimte om tientallen arrestanten 24 uur te kunnen vasthouden, een systematische reserve van minstens tachtig man door samenwerking tussen de Brusselse korpsen. De komende weken zal ik die maatregelen evalueren, verbeteren en waar nodig aanvullen.
1. Eén politiezone
De meeste politieagenten in Brussel geven het beste van zichzelf, vaak in moeilijke omstandigheden. Betekent dit daarom dat er niets moet veranderen? Zeer zeker niet. De uitdaging van het toenemende geweld vereist een aanpassing van de tactieken, van de inzet van manschappen en van wapens. Daarnaast blijft er het structureel probleem. Sommige van de zes politiezones in Brussel doen uitstekend werk en schijnen bijna miraculeus weinig criminaliteit te kennen. Andere hebben het moeilijker, soms omdat ze te veel belast zijn met andere taken, soms omdat hun politieke overheden te weinig investeerden, soms omdat hun politieke overheden gewoon het verkeerde beleid voeren. Eén politiezone zou zo veel efficiënter zijn, zeker voor de strijd tegen de zware criminaliteit. Het heeft echter geen zin die met een pennentrek door te voeren als de lokaal verkozen gezagsdragers er niet minstens deels achter staan. Maar het wordt wel tijd dat ze uit hun kortzichtigheid treden en eindelijk de nood erkennen.
Er is echter veel meer nodig dan alleen maar politiewerk om de situatie in Brussel te keren. Laat me, behalve de wenselijkheid van één politiezone, er nog negen andere vermelden:
2. Snelrecht en night courts
Het zal zo'n acht maanden duren vooraleer de boeven van zaterdag voor de correctionele rechtbank verschijnen, en als ze naar assisen verwezen worden waarschijnlijk zelfs twee jaar. Laat de magistratuur eindelijk eens beseffen dat ook zij een verantwoordelijkheid heeft op dat vlak. Of verkiest men te wachten tot iemand met zijn kalasjnikov het Brusselse justitiepaleis betreedt?
3. Voldoende opsluitcapaciteit voor jonge criminelen
Jongeren onder de 16 worden voortdurend gemanipuleerd en in de frontlinie gestuurd, omdat men weet dat ze minder zwaar gestraft worden of niet opgesloten kunnen worden. Dus moet die realiteit zowel in de wetgeving als inzake opsluiting tegenmaatregelen oproepen.
4. Strijd tegen illegale economieën
Drugs, wapens en auto's worden in Anderlecht en Molenbeek straffeloos verhandeld op illegale markten die 'klanten' vanuit heel Europa aantrekken. Vanaf volgende zomer zal een gemengde inlichtingendienst van de sociale inspectie en de politie daar paal en perk aan proberen te stellen, maar de actie zal alle steun nodig hebben, gezien de omvang van het probleem.
5. Nultolerantie
In de straten van Brussel moet opnieuw duidelijk worden dat wie de politie uitdaagt of tegenwerkt, opgepakt, opgesloten en snel berecht moet worden. De politie maakt daar meer en meer werk van, laat dat besef ook in de magistratuur doordringen.
6. Preventie
Sinds vorig najaar tracht mijn administratie meer structuur en coördinatie te krijgen in de honderden preventieprojecten die door talloze aparte kanalen worden gefinancierd. Goede preventie kan nochtans veel onheil voorkomen. Laten we die dus optimaal organiseren, met een maximaal rendement van de beschikbare middelen.
7. Leefbaarheid
Brussel staat ervoor bekend dat hele wijken aan hun lot worden overgelaten en blijkbaar niet uit de negatieve spiraal geraken. Een goed beleid waarbij socialewoningbouw, vastgoedprojecten en infrastructuur- en saneringswerken op elkaar worden afgestemd, kan nochtans wonderen verrichten. Misschien moet men maar eens bij andere steden gaan kijken hoe dat in zijn werk gaat.
8. Arbeidsmarkt
Brussel is de jongste kwarteeuw even snel gegroeid als Vlaanderen, maar kent toch een werkloosheid die hoger is dan die van Wallonië. Veel van die mensen zijn jong en willen hogerop. Een aantal taboes over de arbeidsmarkt zal moeten sneuvelen om dat probleem te verhelpen.
9. Onderwijs en integratie
Van duizenden immigrantenkinderen in Brussel worden zelfs maar de kansen om ooit werk te vinden verknoeid door een onderwijs dat niet aan hen is aangepast, en waar ze dus ruim tien jaar lang verloren lopen om vervolgens te eindigen zonder diploma, zonder kennis, en vaak ook zonder kennis van een van onze landstalen. Ook daar is, behalve extra geld, creatief en vernieuwend denken over de noden van het Brusselse onderwijs dringend vereist.
Het laatste punt dat ik wil aanhalen, slaat op de communautaire fixatie rond Brussel. De volgende weken zullen de Wetstraat en de Wetstraatmedia opnieuw in het teken staan van het drieletterwoord B-H-V. U weet wel, die verschrikkelijk noodzakelijke splitsing van een kieskring die voor Vlaanderen een nieuw tijdperk van melk en honing zal inluiden. Misschien moeten we ons vooraf toch ook eens afvragen hoe het komt dat die kwestie weer zo dringend is geworden, nadat ze tientallen jaren heeft gesluimerd.
Zou het kunnen dat er het jongste decennium weer meer en sneller Franstalige gezinnen naar de randgemeenten verhuizen (waarvan velen in tegenstelling tot vroeger vaak wel een mondje Nederlands willen aanleren)? Zou dit te maken kunnen hebben met de sterke bevolkingsgroei, de nood aan goed onderwijs, de verpaupering van de kern van onze hoofdstad? Misschien moeten we van de kwestie B-H-V gewoon de kwestie Brussel maken en er dezelfde sense of urgency aan geven. Want zeg nu zelf, hoeveel zaken zijn belangrijker dan het uittekenen van een hoopvolle toekomst voor onze hoofdstad, die ook nog eens hoofdstad van Europa is?”
Terug naar het overzicht
