Wie efficiëntiewinsten zegt, zegt echter ook: even goed of beter doen met minder mensen. We moeten daar geen doekjes om winden.

 

De vergrijzing van het overheidspersoneel biedt in dat opzicht een historische opportuniteit. Om het personeelseffectief te verminderen volstaat het een deel van diegenen die met pensioen gaan niet te vervangen. In de voorbije dagen spraken vicepremier Steven Vanackere en minister Vincent Van Quickenborne zich al in die richting uit. In de komende tien jaar zouden 15.000 van de 80.000 jobs bij de federale overheid kunnen verdwijnen zonder sociale tol door een politiek van selectieve niet-vervanging.

 

Minstens even belangrijk als het aantal niet-vervangingen, is echter de keuze van wáár in de overheidsdiensten moet worden vervangen en waar niet of nauwelijks. Het lijkt ons op dit ogenblik bijvoorbeeld niet aangewezen vertrekkende cipiers of wijkagenten niet te vervangen. Anders ligt dat voor het personeel in sommige administratieve overheidsdiensten. Daar kan men zich afvragen of het nog nodig is laaggeschoolden die met pensioen gaan stelselmatig te vervangen door nieuwe laaggeschoolden. Het gebruik van e-mail moet de taken van een aantal bodes intussen toch al overbodig hebben gemaakt

 

Het is echter een illusie te denken dat wij als politici de kennis in pacht hebben om te bepalen waar die efficiëntiewinsten precies te vinden zijn. Het zijn de leidinggevende ambtenaren die dat het best weten. Zij weten ook welke investeringen in opleiding, ICT of gebouwen of welke wetswijzigingen daartoe nodig zijn.

 

In die zin is het hoog tijd dat de regering de hand uitsteekt naar de leidinggevende ambtenaren en met elk van hen een efficiëntieplan afspreekt voor de periode 2010-2015. Daarin moeten niet alleen afspraken komen over efficiëntiewinsten, maar ook over de daarvoor benodigde middelen. Het halen van de efficiëntiedoelen moet ook een belangrijk deel uitmaken van de evaluatie van de leidinggevenden.

 

In Engeland is men al jaren bezig met die oefening. Daar werden concrete afspraken over efficiëntiewinsten al in 2004 vastgelegd in het Gershon-rapport. De opvolging en evaluatie gebeurt door de Nationale Auditdienst. Dat dat geen overbodige luxe is, blijkt uit het feit dat zij in hun tweede voortgangsrapport (februari 2007) concluderen dat van de 13,3 miljard pond (14,5 miljard euro) aan gerapporteerde efficiëntiewinsten er 3,1 miljard pond (3,4 miljard euro) hoogst twijfelachtig is.

 

Een dergelijke onafhankelijke screening is dus van het grootste belang. Anders ontstaat vrijbuitersgedrag waarbij sommige overheidsdiensten efficiëntiewinsten groter voorstellen dan ze in werkelijkheid zijn. Enkel met behulp van objectieve audits kunnen efficiëntieplannen resultaat opleveren.

 

Laat ons dus zo snel mogelijk beginnen met efficiëntieplannen waarvan de correcte uitvoering wordt opgevolgd door auditdiensten. De komende generaties zullen er wel bij varen.

 

 

Guido De Padt (regeringscommissaris)